|
Tópicos
Introdução
Problemas Liberdade Valor Conhecimento Vida Mente Acaso Física Quântica Emaranhamento Escândalos Filósofos Mortimer Adler Rogers Albritton Alexander of Aphrodisias Samuel Alexander William Alston Anaximander G. E. M. Anscombe Anselm Louise Antony Thomas Aquinas Aristóteles David Armstrong Harald Atmanspacher Robert Audi Augustine J. L. Austin A. J. Ayer Alexander Bain Mark Balaguer Jeffrey Barrett William Barrett William Belsham Henri Bergson George Berkeley Isaiah Berlin Richard J. Bernstein Bernard Berofsky Robert Bishop Max Black Susan Blackmore Susanne Bobzien Emil du Bois-Reymond Hilary Bok Laurence BonJour George Boole Émile Boutroux Daniel Boyd F. H. Bradley C. D. Broad Michael Burke Jeremy Butterfield Lawrence Cahoone C. A. Campbell Joseph Keim Campbell Rudolf Carnap Carneades Nancy Cartwright Gregg Caruso Ernst Cassirer David Chalmers Roderick Chisholm Chrysippus Cícero Tom Clark Randolph Clarke Samuel Clarke Anthony Collins August Compte Antonella Corradini Diodorus Cronus Jonathan Dancy Donald Davidson Mario De Caro Democritus William Dembski Brendan Dempsey Daniel Dennett Jacques Derrida René Descartes John Dewey Richard Double Fred Dretske Curt Ducasse John Earman Laura Waddell Ekstrom Epictetus Epicuro Austin Farrer Herbert Feigl Arthur Fine John Martin Fischer Kuno Fischer Frederic Fitch Owen Flanagan Luciano Floridi Philippa Foot Alfred Fouilleé Harry Frankfurt Richard L. Franklin Bas van Fraassen Michael Frede Gottlob Frege Peter Geach Edmund Gettier Carl Ginet Alvin Goldman Gorgias Nicholas St. John Green Niels Henrik Gregersen H.Paul Grice Ian Hacking Ishtiyaque Haji Stuart Hampshire W. F. R. Hardie Sam Harris William Hasker R. M. Hare Georg W.F. Hegel Martin Heidegger Heraclitus R. E. Hobart Thomas Hobbes David Hodgson Shadsworth Hodgson Baron d'Holbach Ted Honderich Pamela Huby David Hume Ferenc Huoranszki Frank Jackson William James Jon Jarrett Lord Kames Robert Kane Immanuel Kant Tomis Kapitan Walter Kaufmann Jaegwon Kim William King Hilary Kornblith Christine Korsgaard Saul Kripke Thomas Kuhn Andrea Lavazza James Ladyman Christoph Lehner Keith Lehrer Gottfried Leibniz Jules Lequyer Leucippus Michael Levin Joseph Levine George Henry Lewes C. I. Lewis David Lewis Peter Lipton C. Lloyd Morgan John Locke Michael Lockwood Arthur O. Lovejoy E. Jonathan Lowe John R. Lucas Lucrécio Alasdair MacIntyre Ruth Barcan Marcus Tim Maudlin James Martineau Nicholas Maxwell Storrs McCall Hugh McCann Colin McGinn Michael McKenna Brian McLaughlin John McTaggart Paul E. Meehl Uwe Meixner Alfred Mele Trenton Merricks John Stuart Mill Dickinson Miller G. E. Moore Ernest Nagel Thomas Nagel Otto Neurath Friedrich Nietzsche John Norton P. H. Nowell-Smith Robert Nozick William of Ockham Timothy O'Connor Parmenides David F. Pears Charles Sanders Peirce Derk Pereboom Gualtiero Piccinini Steven Pinker U. T. Place Platão Karl Popper Porphyry Huw Price H. A. Prichard Protagoras Hilary Putnam Willard van Orman Quine Frank Ramsey Ayn Rand Michael Rea Thomas Reid Charles Renouvier Nicholas Rescher C. W. Rietdijk Richard Rorty Josiah Royce Bertrand Russell Paul Russell Gilbert Ryle Jean-Paul Sartre Kenneth Sayre T. M. Scanlon Moritz Schlick John Duns Scotus Albert Schweitzer Arthur Schopenhauer John Searle Wilfrid Sellars David Shiang Alan Sidelle Ted Sider Henry Sidgwick Walter Sinnott-Armstrong Peter Slezak J. J. C. Smart Saul Smilansky Michael Smith Baruch Spinoza Allen Stairs L. Susan Stebbing Isabelle Stengers George F. Stout Galen Strawson Peter Strawson Eleonore Stump Francisco Suárez Richard Taylor Kevin Timpe Mark Twain Peter Unger Peter van Inwagen Manuel Vargas John Venn Kadri Vihvelin Voltaire G.H. von Wright David Foster Wallace R. Jay Wallace W. G. Ward Ted Warfield Roy Weatherford C.F. von Weizsäcker William Whewell Alfred North Whitehead David Widerker David Wiggins Bernard Williams Timothy Williamson Ludwig Wittgenstein Susan Wolf Xenophon Cientistas Emily Adlam David Albert Philip W. Anderson Michael Arbib Bobby Azarian Walter Baade Bernard Baars Jeffrey Bada Guido Bacciagaluppi Leslie Ballentine Marcello Barbieri Jacob Barandes Julian Barbour Horace Barlow Gregory Bateson Jakob Bekenstein John S. Bell Mara Beller Charles Bennett Ludwig von Bertalanffy Susan Blackmore Margaret Boden David Bohm Niels Bohr Ludwig Boltzmann John Tyler Bonner Emile Borel Max Born Satyendra Nath Bose Walther Bothe Jean Bricmont Hans Briegel Leon Brillouin Daniel Brooks Stephen Brush Henry Thomas Buckle S. H. Burbury Melvin Calvin William Calvin Donald Campbell John O. Campbell Sadi Carnot Sean B. Carroll Anthony Cashmore Eric Cavalcanti Eric Chaisson Gregory Chaitin Jean-Pierre Changeux Rudolf Clausius Arthur Holly Compton John Conway Simon Conway-Morris Peter Corning George Cowan Jerry Coyne John Cramer Francis Crick E. P. Culverwell Antonio Damasio Olivier Darrigol Charles Darwin Paul Davies Richard Dawkins Terrence Deacon Lüder Deecke Richard Dedekind Louis de Broglie Stanislas Dehaene Max Delbrück Abraham de Moivre David Depew Bernard d'Espagnat Paul Dirac Theodosius Dobzhansky Hans Driesch John Dupré John Eccles Arthur Stanley Eddington Gerald Edelman Paul Ehrenfest Manfred Eigen Albert Einstein George F. R. Ellis Walter Elsasser Hugh Everett, III Franz Exner Richard Feynman R. A. Fisher David Foster Joseph Fourier George Fox Philipp Frank Steven Frautschi Edward Fredkin Augustin-Jean Fresnel Karl Friston Benjamin Gal-Or Howard Gardner Lila Gatlin Michael Gazzaniga Nicholas Georgescu-Roegen GianCarlo Ghirardi J. Willard Gibbs James J. Gibson Nicolas Gisin Paul Glimcher Thomas Gold A. O. Gomes Brian Goodwin Julian Gough Joshua Greene Dirk ter Haar Jacques Hadamard Mark Hadley Ernst Haeckel Patrick Haggard J. B. S. Haldane Stuart Hameroff Augustin Hamon Sam Harris Ralph Hartley Hyman Hartman Jeff Hawkins John-Dylan Haynes Donald Hebb Martin Heisenberg Werner Heisenberg Hermann von Helmholtz Grete Hermann John Herschel Francis Heylighen Basil Hiley Art Hobson Jesper Hoffmeyer John Holland Don Howard John H. Jackson Ray Jackendoff Roman Jakobson Jon Jarrett E. T. Jaynes William Stanley Jevons Pascual Jordan Eric Kandel Ruth E. Kastner Stuart Kauffman Martin J. Klein William R. Klemm Christof Koch Simon Kochen Hans Kornhuber Stephen Kosslyn Daniel Koshland Ladislav Kovàč Leopold Kronecker Bernd-Olaf Küppers Rolf Landauer Alfred Landé Pierre-Simon Laplace Karl Lashley David Layzer Joseph LeDoux Jerome Lettvin Michael Levin Gilbert Lewis Benjamin Libet David Lindley Bruce Lindsay Grace Lindsay Seth Lloyd Werner Loewenstein Hendrik Lorentz Josef Loschmidt Alfred Lotka Ernst Mach Donald MacKay Henry Margenau Lynn Margulis Owen Maroney David Marr Lluis Masanes Humberto Maturana James Clerk Maxwell John Maynard Smith Ernst Mayr John McCarthy Barbara McClintock Warren McCulloch N. David Mermin George Miller Stanley Miller Ulrich Mohrhoff Jacques Monod Vernon Mountcastle Harold Morowitz Gerd B. Müller Markus P. Müller Emmy Noether Denis Noble Donald Norman Travis Norsen Howard T. Odum Alexander Oparin Abraham Pais Howard Pattee Wolfgang Pauli Massimo Pauri Wilder Penfield Roger Penrose Gualtiero Piccinini Steven Pinker Colin Pittendrigh Walter Pitts Max Planck Susan Pockett Henri Poincaré Michael Polanyi Daniel Pollen Ilya Prigogine Hans Primas Giulio Prisco Zenon Pylyshyn Henry Quastler Adolphe Quételet Pasco Rakic Nicolas Rashevsky Lord Rayleigh Frederick Reif Jürgen Renn Giacomo Rizzolati A.A. Roback Emil Roduner Juan Roederer Robert Rosen Frank Rosenblatt Jerome Rothstein David Ruelle David Rumelhart Michael Ruse Stanley Salthe Robert Sapolsky Tilman Sauer Ferdinand de Saussure Jürgen Schmidhuber Erwin Schrödinger Aaron Schurger Sebastian Seung Thomas Sebeok Franco Selleri Claude Shannon James A. Shapiro Charles Sherrington Abner Shimony Herbert Simon Dean Keith Simonton Edmund Sinnott B. F. Skinner Lee Smolin Ray Solomonoff Herbert Spencer Roger Sperry John Stachel Kenneth Stanley Henry Stapp Ian Stewart Tom Stonier Antoine Suarez Leonard Susskind Leo Szilard Max Tegmark Teilhard de Chardin Libb Thims William Thomson (Kelvin) Richard Tolman Giulio Tononi Peter Tse Alan Turing Robert Ulanowicz C. S. Unnikrishnan Nico van Kampen Antony Valentini Francisco Varela Vlatko Vedral Vladimir Vernadsky Clément Vidal Mikhail Volkenstein Heinz von Foerster Richard von Mises John von Neumann Jakob von Uexküll C. H. Waddington Sara Imari Walker James D. Watson John B. Watson Bruce Weber Daniel Wegner Steven Weinberg August Weismann Paul A. Weiss Herman Weyl John Wheeler Jeffrey Wicken Wilhelm Wien Norbert Wiener Eugene Wigner E. O. Wiley E. O. Wilson Günther Witzany Carl Woese Stephen Wolfram H. Dieter Zeh Semir Zeki Ernst Zermelo Wojciech Zurek Konrad Zuse Fritz Zwicky Apresentações ABCD Harvard (ppt) Instituto Bhaktivedanta Biossemiótica Livre-Arbítrio Causalidade Mental Simpósio James Palestra CCS25 Evo Devo 12 de Setembro Evo Devo 2 de Outubro Evo Devo Davies 12 de Novembro O Homem É uma Máquina? |
Tito Lucrécio Caro
Lucrécio é mais conhecido por seu longo poema Sobre a Natureza das Coisas (De Rerum Natura), que é principalmente uma defesa das ideias de Epicuro , especialmente a ideia do livre-arbítrio, baseada na introdução, por Epicuro, de algum elemento de acaso no universo. Lucrécio é nossa fonte mais direta para as ideias de Epicuro. Para romper a cadeia causal do determinismo implícito na cosmologia de Demócrito , que considerava os átomos no vácuo, Epicuro postulou um "desvio" ocasional dos átomos em relação às suas trajetórias determinadas. Hoje sabemos que os átomos "desviam" (com movimentos imprevisíveis) sempre que se aproximam de outros átomos. Portanto, a hipótese de Epicuro de fato rompe a cadeia causal do determinismo. Mas como exatamente o acaso influencia a mente e suas decisões Os críticos de Epicuro, Cícero e Crisipo , por exemplo, argumentavam que nossas decisões seriam aleatórias se o acaso fosse a causa direta de nossas ações . O determinismo e o indeterminismo tornam-se, então, os dois lados de um dilema no argumento padrão contra o livre-arbítrio . Se somos determinados, não somos livres; se somos aleatórios, não controlamos nossa vontade. Mas Epicuro certamente não acreditava que nossas escolhas e decisões fossem aleatórias, já que ele esperava garantir a responsabilidade moral . Ele citou explicitamente a necessidade (ἀνάγκη) e o acaso (τύχη) como dois tipos de causas, mas (seguindo Aristóteles ) sustentou que nossa agência autônoma é um terceiro tipo (um tertium quid ) de causa que " depende de nós " (παρ' ῆμᾶς), obviamente significando que não é nenhuma das duas primeiras. Mas os estoicos (notavelmente Crisipo , e até mesmo o acadêmico Cícero ) destruíram a reputação de Epicuro, e ela não se recuperou até hoje. Lucrécio descreve a necessidade de certo indeterminismo e, mais enfaticamente que Epicuro, situa os primeiros começos incertos na mente: Novamente, se todo movimento é sempre uma longa cadeia, e um novo movimento surge do antigo em ordem invariável, e se os primeiros começos não criam, por desvio, um início de movimento que quebre os decretos do destino , então a causa não pode seguir a causa desde o infinito, de onde vem este livre-arbítrio nas criaturas vivas em toda a Terra, de onde, digo eu, vem esta vontade arrancada dos destinos pelos quais procedemos para onde o prazer nos leva, desviando também nossos movimentos não em tempos e lugares fixos, mas exatamente para onde nossa mente nos conduz Pois, sem dúvida, é a própria vontade de cada um que inicia essas coisas, e da vontade os movimentos se propagam, ondulando pelos membros.Denique sempre será conectado omnis( De Rerum Natura , Livro 2, linhas 251-62, Biblioteca Loeb, tradução de WHD Rouse) Lucrécio afirma claramente que o desvio atômico ( clinamen , declinando ) rompe os laços do destino ( fati foedera rumpat ). Ele então diz que "nós desviamos" ( declinamus ) nossos próprios movimentos – exatamente para onde nossa mente nos leva. Pode-se interpretar isso como movimentos que " dependem de nós ", e não que nossas ações sejam aleatórias. Mas é fácil entender como críticos (estoicos e acadêmicos) poderiam acusá-lo de fazer com que a mente e as ações dependessem do acaso. O "primeiro começo" ( primordia motus principium ) parece ser uma referência ao primeiro movimento de Aristóteles (ἀρχή) e a uma espécie de causa sui que iniciaria novas cadeias causais adicionais sob o controle da mente ("exatamente para onde nossa mente nos levou"). O original em latim (linhas 256-7) diz, na verdade, "de onde vem esta liberdade" ( libera ), e não "vontade" (cf. voluntas na linha 257). A maioria dos tradutores, influenciados pelo debate secular sobre o livre-arbítrio, traduz libera como "livre-arbítrio". ...quod fati foedera rumpat, Mas o próprio Lucrécio distingue claramente o "livre" ( libera ) da "vontade" ( voluntas ). Dezessete séculos depois, John Locke afirmou que pensar na própria vontade como livre (no sentido de incausada e aleatória) é uma grande fonte de confusão filosófica. Além disso, Lucrécio descreve uma sequência temporal de eventos na mente, primeiro "livre" e depois "com vontade". Lucrécio descreve primeiro ( primum ) as imagens ou "ídolos" ( simulacra , ἐιδόλα) que entram na mente aleatoriamente ( accidere ). Compare com a visão de William James de que as ideias simplesmente "surgem em nossas cabeças". Só então ( inde , em seguida) vem a ação voluntária ( voluntas ) que move o corpo. Dico animo nostro primum simulacra mendi 881 "Em primeiro lugar, imagens de caminhada ( primum simulacra meandi , linha 881) acontecem ( accidere , acidentalmente) em nossa mente e dão um impulso à nossa mente... Depois disso vem a vontade ( inde voluntas fit , linha 883)." Aqui, Lucrécio antecipa claramente nosso modelo de Cogito em dois estágios – primeiro “livre”, depois “vontade” – quando diz, em essência: “ Primeiro as imagens vêm à mente, depois vem a vontade ”. Em De Rerum Natura , Livro 4, linhas 877-906, ele diz (tradução de Rouse): 877 Em seguida, direi como é que podemos prosseguir com nossos passos quando quisermos, como nos foi dado mover nossos membros de maneiras diferentes, o que causou o hábito de empurrar para a frente este grande peso corporal: prestem atenção ao que eu digo. O que Lucrécio disse sobre os "ídolos" - imagens que impressionam a mente - mostra não apenas que eles são muitos, espontâneos e aleatórios (acidentais), mas também que podem se combinar para formar imagens puramente imaginárias, como o centauro. Em De Rerum Natura , Livro 4, linhas 722-48, ele diz: 722 Agora ouçam, e percebam o que agita a mente, e aprendam em poucas palavras de onde vêm essas coisas à mente. Sobre Mundos Possíveis
526 É difícil dizer com certeza qual dessas causas se aplica ao nosso mundo; mas o que pode ser feito e é feito em todo o universo, nos vários mundos criados de diversas maneiras, é o que ensino, apresentando diversas causas que podem explicar os movimentos das estrelas em todo o universo; uma delas, porém, deve ser aquela que também impulsiona o movimento dos signos em nosso mundo; mas qual delas pode ser a verdadeira, Lucrécio De Rerum Natura
Livro I
Para Professores
Para Pesquisadores
De Rerum Natura , livro 2, linhas 216-93
Illud in his quoque te rebus cognoscere avemus,
corpora cum deorsum rectum per inane feruntur ponderibus propriis, incerto tempore ferme incertisque locis spatio depellere paulum, tantum quod momen mutatum dicere possis. 220 quod nisi declinare solerent, omnia deorsum imbris uti guttae caderent per inane profundum nec foret offensus natus nec plaga creata principiis; ita nihil umquam natura creasset. Quod si forte aliquis credit graviora potesse 225 corpora, quo citius rectum per inane feruntur, incidere ex supero levioribus atque ita plagas gignere, quae possint genitalis reddere motus, avius a vera longe ratione recedit. nam per aquas quae cumque cadunt atque aera rarum, 230 haec pro ponderibus casus celerare necessest propterea quia corpus aquae naturaque tenvis aeris haud possunt aeque rem quamque morari, sed citius cedunt gravioribus exsuperata; at contra nulli de nulla parte neque ullo 235 tempore inane potest vacuum subsistere rei, quin, sua quod natura petit, concedere pergat; omnia qua propter debent per inane quietum aeque ponderibus non aequis concita ferri. haud igitur poterunt levioribus incidere umquam 240 ex supero graviora neque ictus gignere per se, qui varient motus, per quos natura gerat res. quare etiam atque etiam paulum inclinare necessest corpora; nec plus quam minimum, ne fingere motus obliquos videamur et id res vera refutet. 245 namque hoc in promptu manifestumque esse videmus, pondera, quantum in <se> est, non posse obliqua meare, ex supero cum praecipitant, quod cernere possis; sed nihil omnino <recta> regione viai declinare quis est qui possit cernere sese 250 Denique si semper motu conectitur omnis et vetere exoritur <motus> novus ordine certo nec declinando faciunt primordia motus principium quoddam, quod fati foedera rumpat, ex infinito ne causam causa sequatur, 255 libera per terras unde haec animantibus exstat, unde est haec, inquam, fatis avolsa voluntas, per quam progredimur quo ducit quemque voluptas, declinamus item motus nec tempore certo nec regione loci certa, sed ubi ipsa tulit mens 260 nam dubio procul his rebus sua cuique voluntas principium dat et hinc motus per membra rigantur. Nonne vides etiam patefactis tempore puncto carceribus non posse tamen prorumpere equorum vim cupidam tam de subito quam mens avet ipsa 265 omnis enim totum per corpus materiai copia conciri debet, concita per artus omnis ut studium mentis conixa sequatur; ut videas initum motus a corde creari ex animique voluntate id procedere primum, 270 inde dari porro per totum corpus et artus. Nec similest ut cum inpulsi procedimus ictu viribus alterius magnis magnoque coactu; nam tum materiem totius corporis omnem perspicuumst nobis invitis ire rapique, 275 donec eam refrenavit per membra voluntas. iamne vides igitur, quamquam vis extera multos pellat et invitos cogat procedere saepe praecipitesque rapi, tamen esse in pectore nostro quiddam quod contra pugnare obstareque possit 280 cuius ad arbitrium quoque copia materiai cogitur inter dum flecti per membra per artus et proiecta refrenatur retroque residit. Quare in seminibus quoque idem fateare necessest, esse aliam praeter plagas et pondera causam 285 motibus, unde haec est nobis innata potestas, de nihilo quoniam fieri nihil posse videmus. pondus enim prohibet ne plagis omnia fiant externa quasi vi; sed ne res ipsa necessum intestinum habeat cunctis in rebus agendis 290 et devicta quasi cogatur ferre patique, id facit exiguum clinamen principiorum nec regione loci certa nec tempore certo.
De Rerum Natura, livro 4, versos 877-906
Nunc qui fiat uti passus proferre queamus,
cum volumus, varieque datum sit membra movere, et quae res tantum hoc oneris protrudere nostri corporis insuerit, dicam ; to percipe dicta. 880 Dico animo nostro primum simulacra meandi accidere atque animum pulsare, ut diximus ante. inde voluntas fit; neque enim facere incipit ullam rem quisquam, quam mens providit quid velit ante; id quod providet, illius rei constat imago. 885 ergo animus cum sere ita commovet ut velit ire inque gredi, ferit extemplo quae in corpore toto per membra atque artus animai dissita vis est et facilest factu, quoniam coniuncta tenetur. inde ea proporro corpus ferit, atque ita tota 890 paulatim moles protruditur atque movetur. praeterea tum rarescit quoque corpus, et aer (scilicet ut debet qui semper mobilis extat) per patefacta vent penetratque foramina largus, et dispargitur ad partis ita quasque minutas 895 corporis. hic igitur rebus fit utrimque duabus, corpus ut, ac navis velis ventoque, feratur. Nec tamen illud in his rebus mirabile constat, tantula quod tantum corpus corpuscula possunt contorquere et onus totum converters nostrum. 900 quippe etenim ventus subtili corpore tenvis trudit agens magnam magno molimine navem, et manus una regit quantovis impete euntem atque gubernaclum contorquet quolibet unum, multaque per trocleas et tympana ponders magno commovet atque levi sustollit machina nisu. 906
De Rerum Natura, livro 4, versos 722-48
Nunc age, quae moveant animum res accipe, et unde
quae veniunt veniant in mentem percipe paucis. Principio hoc dico, rerum simulacra vagari multa modis multis in cunetas undique partir 725 tenvia, quae facile inter se iunguntur in auris, obvia cum veniunt, ut aranea bratteaque auri. quippe etenim multo magic haec runt tenvia textu quam quae percipiunt oculos visumque lacessunt, 729 corporis haec quoniam penetrant per rara cientque tenvem animi naturam intus sensumque lacessunt. Centaurus itaque et Scyllarum membra videmus Cerbereasque canum facies simulacraque eorum quorum morte obits tellus amplectitur ossa, orane genus quoniam passim simulacra feruntur, 735 partim sponte sua quae fiurIt aere in ipso, partim quae variis ab rebuumque recedunt et quae confiunt ex horum facts figuris. nani certe ex vivo Centauri non fit imago, nulla fuit quoniam talis natura animalis ; 740 verum ubi equi atque hominis casu convent imago, haerescit facile extemplo, quod diximus ante, propter subtilem naturam et tenvia texta. cetera de genere hoc eadem ratione creantur. quae cum mobilitar summa levitate feruntur, 745 ut prius ostendi, facile uno commovet ietu quaelibet una animum nobis subtilis imago; tenvis enim mens est et mire mobilis ipsa.
|