Citação desta página em estilo APA.           Fechar

Conceitos Centrais

Atualismo
Determinismo Adequado
Causalidade do Agente
Possibilidades Alternativas
Causa Sui
Fechamento Causal
Causalismo
Causalidade
Certeza
Acaso
O Acaso Não É Causa Direta
Teoria do Caos
O Modelo Cogito
Compatibilismo
Complexidade
Compatibilismo Abrangente
Análise Conceitual
Contingência
Controle
Poderia Agir de Outro Modo
Criatividade
Responsabilidade por Padrão
De-liberação
Determinação
Falácia da Determinação
Determinismo
Desambiguação
Duplo Efeito
De Qualquer Modo
Iluminismo
Determinismo Emergente
Liberdade Epistêmica
Falácia Ética
Filosofia Experimental
Libertarianismo Extremo
Um Evento Tem Muitas Causas
Casos de Frankfurt
Livre Escolha
Liberdade de Ação
"Livre-Arbítrio"
Axioma do Livre-Arbítrio
O Livre-Arbítrio na Antiguidade
Mecanismos do Livre-Arbítrio
Requisitos do Livre-Arbítrio
Teorema do Livre-Arbítrio
Contingência Futura
Incompatibilismo Forte
Ideia de Liberdade
Ilusão do Determinismo
Ilusionismo
Impossibilismo
Incompatibilismo
Indeterminação
Indeterminismo
Infinidades
O Demônio de Laplace
Libertarianismo
Liberdade de Indiferença
Experimentos de Libet
Sorte
Argumento Mestre
Libertarianismo Modesto
Necessidade Moral
Responsabilidade Moral
Sentimentos Morais
Mistérios
Naturalismo
Necessidade
Ruído
Não Causalidade
Não Localidade
Originação
Caso Paradigmático
Possibilismo
Possibilidades
Predeterminismo
Previsibilidade
Probabilidade
Pseudoproblema
Aleatório Quando?/Onde?
Falácia Racional
Razão
Refutações
Repetição
Responsabilidade
Mesmas Circunstâncias
Escândalo
Falácia do Avanço da Ciência
Repensando
Autodeterminação
Semicompatibilismo
Separabilidade
Causalidade Branda
Relatividade Restrita
Argumento Padrão
Supercompatibilismo
Superdeterminismo
Taxonomia
Sequência Temporal
Tertium Quid
Decisão Dividida
Modelos de Dois Estágios
Responsabilidade Última
Incerteza
Depende de Nós
Voluntarismo
E Se Dennett e Kane Fizessem de Outro Modo?

Tópicos

Introdução
Problemas
Liberdade
Valor
Conhecimento
Vida
Mente
Acaso
Física Quântica
Emaranhamento
Escândalos

Filósofos

Mortimer Adler
Rogers Albritton
Alexander of Aphrodisias
Samuel Alexander
William Alston
Anaximander
G. E. M. Anscombe
Anselm
Louise Antony
Thomas Aquinas
Aristóteles
David Armstrong
Harald Atmanspacher
Robert Audi
Augustine
J. L. Austin
A. J. Ayer
Alexander Bain
Mark Balaguer
Jeffrey Barrett
William Barrett
William Belsham
Henri Bergson
George Berkeley
Isaiah Berlin
Richard J. Bernstein
Bernard Berofsky
Robert Bishop
Max Black
Susan Blackmore
Susanne Bobzien
Emil du Bois-Reymond
Hilary Bok
Laurence BonJour
George Boole
Émile Boutroux
Daniel Boyd
F. H. Bradley
C. D. Broad
Michael Burke
Jeremy Butterfield
Lawrence Cahoone
C. A. Campbell
Joseph Keim Campbell
Rudolf Carnap
Carneades
Nancy Cartwright
Gregg Caruso
Ernst Cassirer
David Chalmers
Roderick Chisholm
Chrysippus
Cícero
Tom Clark
Randolph Clarke
Samuel Clarke
Anthony Collins
August Compte
Antonella Corradini
Diodorus Cronus
Jonathan Dancy
Donald Davidson
Mario De Caro
Democritus
William Dembski
Brendan Dempsey
Daniel Dennett
Jacques Derrida
René Descartes
John Dewey
Richard Double
Fred Dretske
Curt Ducasse
John Earman
Laura Waddell Ekstrom
Epictetus
Epicuro
Austin Farrer
Herbert Feigl
Arthur Fine
John Martin Fischer
Kuno Fischer
Frederic Fitch
Owen Flanagan
Luciano Floridi
Philippa Foot
Alfred Fouilleé
Harry Frankfurt
Richard L. Franklin
Bas van Fraassen
Michael Frede
Gottlob Frege
Peter Geach
Edmund Gettier
Carl Ginet
Alvin Goldman
Gorgias
Nicholas St. John Green
Niels Henrik Gregersen
H.Paul Grice
Ian Hacking
Ishtiyaque Haji
Stuart Hampshire
W. F. R. Hardie
Sam Harris
William Hasker
R. M. Hare
Georg W.F. Hegel
Martin Heidegger
Heraclitus
R. E. Hobart
Thomas Hobbes
David Hodgson
Shadsworth Hodgson
Baron d'Holbach
Ted Honderich
Pamela Huby
David Hume
Ferenc Huoranszki
Frank Jackson
William James
Jon Jarrett
Lord Kames
Robert Kane
Immanuel Kant
Tomis Kapitan
Walter Kaufmann
Jaegwon Kim
William King
Hilary Kornblith
Christine Korsgaard
Saul Kripke
Thomas Kuhn
Andrea Lavazza
James Ladyman
Christoph Lehner
Keith Lehrer
Gottfried Leibniz
Jules Lequyer
Leucippus
Michael Levin
Joseph Levine
George Henry Lewes
C. I. Lewis
David Lewis
Peter Lipton
C. Lloyd Morgan
John Locke
Michael Lockwood
Arthur O. Lovejoy
E. Jonathan Lowe
John R. Lucas
Lucrécio
Alasdair MacIntyre
Ruth Barcan Marcus
Tim Maudlin
James Martineau
Nicholas Maxwell
Storrs McCall
Hugh McCann
Colin McGinn
Michael McKenna
Brian McLaughlin
John McTaggart
Paul E. Meehl
Uwe Meixner
Alfred Mele
Trenton Merricks
John Stuart Mill
Dickinson Miller
G. E. Moore
Ernest Nagel
Thomas Nagel
Otto Neurath
Friedrich Nietzsche
John Norton
P. H. Nowell-Smith
Robert Nozick
William of Ockham
Timothy O'Connor
Parmenides
David F. Pears
Charles Sanders Peirce
Derk Pereboom
Gualtiero Piccinini
Steven Pinker
U. T. Place
Platão
Karl Popper
Porphyry
Huw Price
H. A. Prichard
Protagoras
Hilary Putnam
Willard van Orman Quine
Frank Ramsey
Ayn Rand
Michael Rea
Thomas Reid
Charles Renouvier
Nicholas Rescher
C. W. Rietdijk
Richard Rorty
Josiah Royce
Bertrand Russell
Paul Russell
Gilbert Ryle
Jean-Paul Sartre
Kenneth Sayre
T. M. Scanlon
Moritz Schlick
John Duns Scotus
Albert Schweitzer
Arthur Schopenhauer
John Searle
Wilfrid Sellars
David Shiang
Alan Sidelle
Ted Sider
Henry Sidgwick
Walter Sinnott-Armstrong
Peter Slezak
J. J. C. Smart
Saul Smilansky
Michael Smith
Baruch Spinoza
Allen Stairs
L. Susan Stebbing
Isabelle Stengers
George F. Stout
Galen Strawson
Peter Strawson
Eleonore Stump
Francisco Suárez
Richard Taylor
Kevin Timpe
Mark Twain
Peter Unger
Peter van Inwagen
Manuel Vargas
John Venn
Kadri Vihvelin
Voltaire
G.H. von Wright
David Foster Wallace
R. Jay Wallace
W. G. Ward
Ted Warfield
Roy Weatherford
C.F. von Weizsäcker
William Whewell
Alfred North Whitehead
David Widerker
David Wiggins
Bernard Williams
Timothy Williamson
Ludwig Wittgenstein
Susan Wolf
Xenophon

Cientistas

Emily Adlam
David Albert
Philip W. Anderson
Michael Arbib
Bobby Azarian
Walter Baade
Bernard Baars
Jeffrey Bada
Guido Bacciagaluppi
Leslie Ballentine
Marcello Barbieri
Jacob Barandes
Julian Barbour
Horace Barlow
Gregory Bateson
Jakob Bekenstein
John S. Bell
Mara Beller
Charles Bennett
Ludwig von Bertalanffy
Susan Blackmore
Margaret Boden
David Bohm
Niels Bohr
Ludwig Boltzmann
John Tyler Bonner
Emile Borel
Max Born
Satyendra Nath Bose
Walther Bothe
Jean Bricmont
Hans Briegel
Leon Brillouin
Daniel Brooks
Stephen Brush
Henry Thomas Buckle
S. H. Burbury
Melvin Calvin
William Calvin
Donald Campbell
John O. Campbell
Sadi Carnot
Sean B. Carroll
Anthony Cashmore
Eric Cavalcanti
Eric Chaisson
Gregory Chaitin
Jean-Pierre Changeux
Rudolf Clausius
Arthur Holly Compton
John Conway
Simon Conway-Morris
Peter Corning
George Cowan
Jerry Coyne
John Cramer
Francis Crick
E. P. Culverwell
Antonio Damasio
Olivier Darrigol
Charles Darwin
Paul Davies
Richard Dawkins
Terrence Deacon
Lüder Deecke
Richard Dedekind
Louis de Broglie
Stanislas Dehaene
Max Delbrück
Abraham de Moivre
David Depew
Bernard d'Espagnat
Paul Dirac
Theodosius Dobzhansky
Hans Driesch
John Dupré
John Eccles
Arthur Stanley Eddington
Gerald Edelman
Paul Ehrenfest
Manfred Eigen
Albert Einstein
George F. R. Ellis
Walter Elsasser
Hugh Everett, III
Franz Exner
Richard Feynman
R. A. Fisher
David Foster
Joseph Fourier
George Fox
Philipp Frank
Steven Frautschi
Edward Fredkin
Augustin-Jean Fresnel
Karl Friston
Benjamin Gal-Or
Howard Gardner
Lila Gatlin
Michael Gazzaniga
Nicholas Georgescu-Roegen
GianCarlo Ghirardi
J. Willard Gibbs
James J. Gibson
Nicolas Gisin
Paul Glimcher
Thomas Gold
A. O. Gomes
Brian Goodwin
Julian Gough
Joshua Greene
Dirk ter Haar
Jacques Hadamard
Mark Hadley
Ernst Haeckel
Patrick Haggard
J. B. S. Haldane
Stuart Hameroff
Augustin Hamon
Sam Harris
Ralph Hartley
Hyman Hartman
Jeff Hawkins
John-Dylan Haynes
Donald Hebb
Martin Heisenberg
Werner Heisenberg
Hermann von Helmholtz
Grete Hermann
John Herschel
Francis Heylighen
Basil Hiley
Art Hobson
Jesper Hoffmeyer
John Holland
Don Howard
John H. Jackson
Ray Jackendoff
Roman Jakobson
Jon Jarrett
E. T. Jaynes
William Stanley Jevons
Pascual Jordan
Eric Kandel
Ruth E. Kastner
Stuart Kauffman
Martin J. Klein
William R. Klemm
Christof Koch
Simon Kochen
Hans Kornhuber
Stephen Kosslyn
Daniel Koshland
Ladislav Kovàč
Leopold Kronecker
Bernd-Olaf Küppers
Rolf Landauer
Alfred Landé
Pierre-Simon Laplace
Karl Lashley
David Layzer
Joseph LeDoux
Jerome Lettvin
Michael Levin
Gilbert Lewis
Benjamin Libet
David Lindley
Bruce Lindsay
Grace Lindsay
Seth Lloyd
Werner Loewenstein
Hendrik Lorentz
Josef Loschmidt
Alfred Lotka
Ernst Mach
Donald MacKay
Henry Margenau
Lynn Margulis
Owen Maroney
David Marr
Lluis Masanes
Humberto Maturana
James Clerk Maxwell
John Maynard Smith
Ernst Mayr
John McCarthy
Barbara McClintock
Warren McCulloch
N. David Mermin
George Miller
Stanley Miller
Ulrich Mohrhoff
Jacques Monod
Vernon Mountcastle
Harold Morowitz
Gerd B. Müller
Markus P. Müller
Emmy Noether
Denis Noble
Donald Norman
Travis Norsen
Howard T. Odum
Alexander Oparin
Abraham Pais
Howard Pattee
Wolfgang Pauli
Massimo Pauri
Wilder Penfield
Roger Penrose
Gualtiero Piccinini
Steven Pinker
Colin Pittendrigh
Walter Pitts
Max Planck
Susan Pockett
Henri Poincaré
Michael Polanyi
Daniel Pollen
Ilya Prigogine
Hans Primas
Giulio Prisco
Zenon Pylyshyn
Henry Quastler
Adolphe Quételet
Pasco Rakic
Nicolas Rashevsky
Lord Rayleigh
Frederick Reif
Jürgen Renn
Giacomo Rizzolati
A.A. Roback
Emil Roduner
Juan Roederer
Robert Rosen
Frank Rosenblatt
Jerome Rothstein
David Ruelle
David Rumelhart
Michael Ruse
Stanley Salthe
Robert Sapolsky
Tilman Sauer
Ferdinand de Saussure
Jürgen Schmidhuber
Erwin Schrödinger
Aaron Schurger
Sebastian Seung
Thomas Sebeok
Franco Selleri
Claude Shannon
James A. Shapiro
Charles Sherrington
Abner Shimony
Herbert Simon
Dean Keith Simonton
Edmund Sinnott
B. F. Skinner
Lee Smolin
Ray Solomonoff
Herbert Spencer
Roger Sperry
John Stachel
Kenneth Stanley
Henry Stapp
Ian Stewart
Tom Stonier
Antoine Suarez
Leonard Susskind
Leo Szilard
Max Tegmark
Teilhard de Chardin
Libb Thims
William Thomson (Kelvin)
Richard Tolman
Giulio Tononi
Peter Tse
Alan Turing
Robert Ulanowicz
C. S. Unnikrishnan
Nico van Kampen
Antony Valentini
Francisco Varela
Vlatko Vedral
Vladimir Vernadsky
Clément Vidal
Mikhail Volkenstein
Heinz von Foerster
Richard von Mises
John von Neumann
Jakob von Uexküll
C. H. Waddington
Sara Imari Walker
James D. Watson
John B. Watson
Bruce Weber
Daniel Wegner
Steven Weinberg
August Weismann
Paul A. Weiss
Herman Weyl
John Wheeler
Jeffrey Wicken
Wilhelm Wien
Norbert Wiener
Eugene Wigner
E. O. Wiley
E. O. Wilson
Günther Witzany
Carl Woese
Stephen Wolfram
H. Dieter Zeh
Semir Zeki
Ernst Zermelo
Wojciech Zurek
Konrad Zuse
Fritz Zwicky

Apresentações

ABCD Harvard (ppt) Instituto Bhaktivedanta
Biossemiótica
Livre-Arbítrio
Causalidade Mental
Simpósio James
Palestra CCS25
Evo Devo 12 de Setembro
Evo Devo 2 de Outubro
Evo Devo Davies 12 de Novembro
O Homem É uma Máquina?

 
Probabilidade
A probabilidade foi introduzida como um eufemismo aceitável para acaso no século XVIII, por Pierre-Simon Laplace , por exemplo, que chamou seu trabalho de "cálculo das probabilidades".

O significado original de probabilidade era "aprovação". Algo provável era digno de crença. Essa conotação se perdeu nos tempos modernos, à medida que a compreensão das probabilidades matemáticas se tornou mais difundida. Embora alguns epistemólogos ainda associem "graus de crença" a probabilidades epistêmicas.

Podemos distinguir probabilidade de estatística reservando o termo probabilidade para o sentido a priori ou epistêmico do termo.

As probabilidades são teorias a priori. As estatísticas são experimentos a posteriori.

A probabilidade a priori de dois dados mostrarem dois seis é 1/36. A probabilidade a priori pressupõe que não temos nenhuma informação que favoreça um resultado em detrimento dos outros. Este é o princípio da indiferença ou princípio da insuficiência de razão . Especificamente, pressupõe que todos os resultados são igualmente prováveis. Em suma, tudo o mais sendo igual, as coisas são iguais.

Se tivéssemos informações sobre uma diferença, ajustaríamos nossas probabilidades. O aumento em nossa informação ou "estado de conhecimento" é a ideia essencial na probabilidade Bayesiana .

E como poderíamos obter essas informações adicionais Realizando testes experimentais e coletando dados sobre a frequência dos resultados reais. Esse é o trabalho da estatística.

Na teoria das medições e dos erros de medição, encontramos dispersão nas medições quando medimos a mesma coisa repetidamente. Esses são os erros de medição. É muito importante distinguir os erros de medição das variações reais na coisa medida. Mas isso não é fácil, porque os erros e a distribuição natural dos valores de uma propriedade medida normalmente seguem a mesma função de distribuição.

Se os valores de alguma propriedade em uma população forem consequência de eventos aleatórios independentes, por exemplo, lançamentos de moeda que resultam em cara em vez de coroa, pode-se demonstrar que a distribuição segue a conhecida curva em forma de sino ou distribuição "normal".

Pr( x ) = (1/√(2π)) e -x 2/2

Os próprios erros de observação são resultado de fatores aleatórios independentes, portanto seguem a mesma distribuição.

Essa função de distribuição foi descoberta na década de 1720 pelo matemático francês Abraham de Moivre . Ela foi associada a erros de medição por astrônomos que mediam as posições das estrelas no início do século XIX, notadamente pelo astrônomo belga Adolphe Quételet .

Uma escolha infeliz de termos levou a que isso fosse chamado de " lei dos erros". Matemáticos e filósofos chegaram à conclusão errônea de que, se os eventos aleatórios seguissem "leis", eles deveriam, de fato, ser determinados por essas leis.

A obra de De Moivre foi um livro famoso chamado "A Doutrina das Probabilidades". Na edição de 1738, ele descobriu que, no limite de um grande número de lançamentos de uma moeda, a expansão binomial discreta de ( p - q ) n poderia ser aproximada por uma curva matemática contínua (a curva de sino moderna).

Essa foi uma época em que a análise matemática e a continuidade carregavam uma aura de verdade causal determinística, em comparação com a natureza fortuita de eventos aleatórios individuais.

A curva foi inicialmente chamada de "distribuição normal" por Charles Sanders Peirce , que melhor do que qualquer outro filósofo articulou a diferença entre probabilidades a priori e estatísticas a posteriori .

Por razões filosóficas e físicas muito profundas (basicamente a natureza discreta e fundamental da natureza), encontramos uma distribuição aleatória semelhante em muitas características físicas, biológicas e sociais. Observe que a distribuição dessas características é ontológica , não epistêmica . Não se trata do que os humanos podem saber, mas de como as coisas são em um mundo externo independente da mente.

No início do século XIX, cientistas sociais argumentavam que a aleatoriedade em muitas populações era regida por essa "lei". Adolphe Quetelet , astrônomo belga, desenvolveu a distribuição de erros como forma de analisar e reduzir os dados de observações astronômicas. Ele então encontrou a mesma função de distribuição em muitas estatísticas humanas, como o número de casamentos e suicídios por ano. Quetelet identificou "normas" para muitas características humanas, como a altura, e promoveu o conceito de homem médio ( l'homme moyen ). Ele e outros cientistas sociais concluíram erroneamente que a "lei" dessas distribuições normais confirmava a natureza fundamentalmente determinista do mundo.

Para a sensibilidade moderna, o argumento de que todos os eventos são determinados porque suas características são aleatórias e normalmente distribuídas parece ilógico e um tanto perverso. Mas esse era o compromisso filosófico e religioso dos cientistas do século XIX com as diversas formas de determinismo .

Se um único evento for determinado pelo acaso, então o indeterminismo seria verdadeiro, dizem alguns filósofos, o que minaria a própria possibilidade de conhecimento certo. Alguns chegam ao extremo de afirmar que o acaso torna o estado do mundo totalmente independente de quaisquer estados anteriores, o que é um absurdo, mas demonstra o quanto eles se preocupam com o acaso.

Em mecânica estatística, o estado de menor informação (equilíbrio) pode ser alcançado de muito mais maneiras do que estados com informação reconhecível. O macroestado de equilíbrio possui o maior número de microestados, cada um com probabilidade a priori igual . Se um sistema começa em um estado inicialmente ordenado (alta informação), ele tende a evoluir para estados de desordem (ausência de informação microscópica). O aumento da entropia (segunda lei da termodinâmica) é então visto como uma diminuição da informação. As equações matemáticas para entropia e informação são idênticas, exceto pelo sinal e por constantes arbitrárias.

Ambos são proporcionais ao logaritmo do número W de microestados, o que está de acordo com as informações do macroestado.

I ∝ -S ∝ lnW

Tanto James Clerk Maxwell quanto Ludwig Boltzmann estavam familiarizados com o trabalho de Adolph Quételet e seu colega inglês Thomas Buckle . Maxwell, e provavelmente Boltzmann também, usaram a lei de distribuição de eventos aleatórios no limite de grandes números para ajudá-los a derivar a lei de distribuição das velocidades moleculares em um gás.

Para Professores
Para Pesquisadores
Aristóteles sobre Probabilidade, Retórica, Livro II, Capítulo 24, seção 10, linha 1402 a 2
[9] ἄλλος παρὰ τὴν ἔλλειψιν τοῦ πότε καὶ πῶς, οἷον ὅτι δικαίως Ἀλέξανδρος ἔλαβε τὴν Ἑλένην: αἵρεσις γὰρ αὐτῇ ἐδόθη παρὰ τοῦ πατρός. οὐ γὰρ ἀεὶ ἴσως, ἀλλὰ τὸ πρῶτον: καὶ γὰρ ὁ πατὴρ μέχρι τούτου κύριος. ἢ εἴ τις φαίη τὸ τύπτειν τοὺς ἐλευθέρους ὕβριν εἶναι: οὐ γὰρ πάντως, ἀλλ᾽ ὅταν ἄρχῃ χειρῶν ἀδίκων. [10] ἔτι ὥσπερ ἐν τοῖς ἐριστικοῖς παρὰ τὸ ἁπλῶς καὶ μὴ ἁπλῶς, ἀλλὰ τί, γίγνεται φαινόμενος συλλογισμός, οἷον ἐν μὲν τοῖς διαλεκτικοῖς ὅτι ἔστι τὸ μὴ ὄν [ὄν], ἔστι γὰρ τὸ μὴ ὂν μὴ ὄν, καὶ ὅτι ἐπιστητὸν τὸ ἄγνωστον, ἔστιν γὰρ ἐπιστητὸν τὸ ἄγνωστον ὅτι ἄγνωστον, οὕτως καὶ ἐν τοῖς ῥητορικοῖς ἐστιν φαινόμενον ἐνθύμημα παρὰ τὸ μὴ ἁπλῶς εἰκὸς ἀλλὰ τὶ εἰκός. ἔστιν δὲ τοῦτο οὐ καθόλου, ὥσπερ καὶ Ἀγάθων λέγει

“τάχ᾽ ἄν τις εἰκὸς αὐτὸ τοῦτ᾽ εἶναι λέγοι,

βροτοῖσι πολλὰ τυγχάνειν οὐκ εἰκότα.

” γίγνεται γὰρ τὸ παρὰ τὸ εἰκός, ὥστε εἰκὸς καὶ τὸ παρὰ τὸ εἰκός, εἰ δὲ τοῦτο, ἔσται τὸ μὴ εἰκὸς εἰκός ἀλλ᾽ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ᾽ ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἐριστικῶν τὸ κατὰ τί καὶ πρὸς τί καὶ πῇ οὐ προστιθέμενα ποιεῖ τὴν συκοφαντίαν, καὶ ἐνταῦθα παρὰ τὸ εἰκὸς εἶναι μὴ ἁπλῶς ἀλλὰ τὶ εἰκός.

[11] ἔστι δ᾽ ἐκ τούτου τοῦ τόπου ἡ Κόρακος τέχνη συγκειμένη: “ἄν τε γὰρ μὴ ἔνοχος ᾖ τῇ αἰτίᾳ, οἷον ἀσθενὴς ὢν αἰκίας φεύγει (οὐ γὰρ εἰκός), κἂν ἔνοχος ᾖ, οἷον ἰσχυρὸς ὤν (οὐ γὰρ εἰκός, ὅτι εἰκὸς ἔμελλε δόξειν)”. ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων: ἢ γὰρ ἔνοχον ἀνάγκη ἢ μὴ ἔνοχον εἶναι τῇ αἰτίᾳ: φαίνεται μὲν οὖν ἀμφότερα εἰκότα, ἔστι δὲ τὸ μὲν εἰκός, τὸ δὲ οὐχ ἁπλῶς ἀλλ᾽ ὥσπερ εἴρηται: καὶ τὸ τὸν ἥττω δὲ λόγον κρείττω ποιεῖν τοῦτ᾽ ἔστιν. καὶ ἐντεῦθεν δικαίως ἐδυσχέραινον οἱ ἄνθρωποι τὸ Πρωταγόρου ἐπάγγελμα: ψεῦδός τε γάρ ἐστιν, καὶ οὐκ ἀληθὲς ἀλλὰ φαινόμενον εἰκός, καὶ ἐν οὐδεμιᾷ τέχνῃ ἀλλ᾽ <ἢ> ἐν ῥητορικῇ καὶ ἐριστικῇ.

[10] Além disso, assim como nas disputas sofísticas, um silogismo aparente surge em decorrência de considerar uma coisa primeiro de modo absoluto e, depois, não de modo absoluto, mas apenas em um caso particular. Por exemplo, na Dialética, argumenta-se que aquilo que não é é, pois aquilo que não é é aquilo que não é; também que o desconhecido pode ser conhecido, pois pode-se saber do desconhecido que ele é desconhecido. De modo semelhante, na Retórica, um entimema aparente pode provir daquilo que não é absolutamente provável, mas apenas em casos particulares. Mas isso não deve ser compreendido de maneira absoluta, como afirma Ágaton:

“ Poder-se-ia talvez dizer que isto mesmo é provável,
que muitas coisas aconteçam aos homens que não são prováveis;

” pois aquilo que é contrário à probabilidade não obstante acontece, de sorte que aquilo que é contrário à probabilidade é provável. Se é assim, aquilo que é improvável será provável. Mas não de modo absoluto; antes, assim como no caso das disputas sofísticas, o argumento torna-se falacioso quando as circunstâncias, a referência e o modo não são explicitados, o mesmo ocorre aqui pelo fato de a probabilidade não ser provável absolutamente, mas apenas em casos particulares. 1 O primeiro "é" significa "possui uma existência real e absoluta"; o segundo "é" meramente expressa a identidade dos termos da proposição e é particular; mas o argumentador sofístico toma-o no mesmo sentido que o primeiro. O mesmo se aplica ao argumento referente ao desconhecido.


Capítulo 3.7 - O Ergod Capítulo 4.2 - A História do Livre-Arbítrio
Parte Três - Valor Parte Cinco - Problemas
Normal | Professor | Pesquisador